व्यासपीठ

उच्चशिक्षणाचा आयचा घो! (मूळ शीर्षक) [हा लेख दोन वर्षापूर्वी लिहिला असल्यामुळे त्या काळातले संदर्भ आलेले आहेत. मला यात काहीही बदल करावासा वाटला नाही. त्यामुळे काही मुद्दे खटकण्याची शक्यता आहे. वाचकांनी आजच्या संदर्भात यातील विचार ताडून बघावेत.] आपण जर आजूबाजूला पहिले तर आपल्या लक्षात येईल की सध्या दोन प्रकारचे लोक आपल्या आसपास वावरत आहेत.  पहिले : साक्षर ,  दुसरे : निरक्षर.   दुसऱ्या गटातल्या लोकांचं प्रमाण साधारण वीस ते चाळीस वर्षांपूर्वी खूप होतं. पण त्यांचं झपाट्यानं पहिल्या गटात रुपांतर होत चाललय. आज साक्षरतेच प्रमाण प्रचंड वाढलय पण साक्षर झाले म्हणजे सर्वच क्षेत्रात आपण अग्रेसर राहू असा गैरसमज पसरलाय. पहिल्या गटात आता अनेक उपगट तयार झाले आहेत. उदा. दहावी-बारावी पास, पदवीधर, पदविकाधारक, किमान कौशल्यावर आधारित सर्टीफिकेट घेतलेले पण या सर्वात एक चमत्कारिक बदल दिसतो. तो म्हणजे पदवीधर आणि विना पदवीधर. म्हणजे भारतात असणाऱ्या जातीसारखी आता नवीन 'जात' तयार होतेय. पदवीधर या वर्गाला नोकरीच्या प्रचंड संधी व डोळे पांढरे करणाऱ्या वेतनामुळे प्रतिष...

आज लातूर पॅटर्नच्या प्रकाशन सोहळ्याचा पहिला वर्धापन दिन. कादंबरी प्रकाशित झाल्यावर मला बऱ्याच प्रमाणात त्याच्याकडून अपेक्षा होती की कादंबरी चर्चिली जाईल, परीक्षणं येतील, चर्चा घडेल, टीका होईल किंवा या पैकी काहीही होणार नाही. काहीही होणार नाही हे जास्त अपेक्षित होतं. असं का झालं याचा विचार करत होतो तेव्हा काही शक्यता लक्षात आल्या. १) मी जेव्हा हे लिहिलंय किंवा छापतोय असं मित्रांना सांगितलं तेव्हा त्यांची प्रतिक्रिया फारच थंड होती. असं का झालं! मला जाणवलेलं कारण म्हणजे माझे जवळपास सगळे मित्र हे मराठी किंवा इंग्रजी साहित्याचे वाचक नाहीत. यातले बरेच जण दररोजचा वर्तमानपत्रसुद्धा वाचत नाहीत. जे काही थोडेफार वाचक आहेत त्यांच्यापर्यंत कादंबरी पोचली नाही. २) माझ्या घरात कथा, कादंबरी, कविता किंवा एकूणच साहित्याविषयी कसलंही सोयरसुतक नाही. त्यामुळे घरातूनसुद्धा मला म्हणावा तितका प्रतिसाद मिळाला नाही. घरी मी एकटाच असा आहे ज्याला यात प्रचंड आवड आहे. ३) ज्या-ज्या लोकांनी कादंबरी वाचली ते सर्वजण पदवीधर आहेत ही बाब विचार केल्या नंतर लक्षात आली. त्यामुळे तिला दुर्लक्षित कर...