व्यासपीठ

टॉमी सिंगला जेलमध्ये ठेवलंय. त्याच्यावर ड्रग्सचा पार्टीत वापर केल्याचा आरोप आहे. तो पाणी पिण्यासाठी हवालदाराला मागतो. पाणी दिलं जात नाही. तो नेहमीप्रमाणे शिव्या देतो. तिथं असणारा असिस्टंट इन्स्पेक्टर त्याला चार थोबाडीत मारून दुसऱ्या कोठडीत ठेवतो जिथे आधीच सर्व वयोगटातले कैदी असतात. त्यात दोन नुकतेच कॉलेजला जाणारे पोरं असतात जे त्याचे आठवीत असल्यापासून चाहते असतात. ते का कोठडीत बंद आहेत ते लगेच एका म्हाताऱ्याच्या तोंडून कळतं. त्यांनी ड्रग्ससाठी आईचा खून केलेला असतो. ते ऐकून टॉमी एकदम विस्मयचकित होतो. आपण ड्रग्स घेऊन जी गाणी बनवतो त्याचे काय परिणाम समाजावर झालेत याचा वास्तववादी आविष्कार त्याला सहन होत नाही. तो त्यांना तोंड द्यायचं टाळतो. उडता पंजाब सिनेमातला हा सर्वातसुंदर व संस्मरणीय प्रसंग आहे. कथानकात पुढे येणाऱ्या घटनांची चुणूक तो दाखवतो. दुर्दैवाने सिनेमात असे प्रसंग नाहीत पण एकूण परिणाम मात्र सुन्न करणारा. रात्रीच्या अंधारात पाकिस्तान-भारताच्या सीमारेषेजवळ तिघे जण येतात. त्यात शमशेर नावाचा एक जण जो थाळीफेकमधला खेळाडू असतो तो एक पाकीट थाळी फेकण्याच्या शैलीत भारताच्या दि...

खलनायक कसा असावा याचे काही ठोकताळे ठरलेले आहेत. त्याने फक्त आणि फक्त खलनायकी कृत्ये करायची, नायकाला एकांगी त्रास द्यायचा, त्यासाठी वाट्टेल त्या थराला जायचं हे पण ठरलेलं. त्यामुळे हिंदी व्यावसायिक सिनेमात खलनायक हे नेहमीच कृत्रिम, ठोकळेबाज राहिलेले आहेत. नायकांना बऱ्यापैकी वास्तववादी, जिवंत, त्रिमिती आकार देण्याचे प्रयत्न केले गेले आहेत पण खलनायक आजही त्याच त्याच पद्धतीने लिहिले जातात. ती३नमधील खलनायक हा रूढार्थाने खलनायक नाही तर त्याच्या कृत्याला एक ठोस कारणमीमांसा आहे. जी आजच्या सामाजिक परिस्थितीशी निगडीत आहे. पण दिग्दर्शकाने एकूण त्याचा वावर खलनायकासारखा ठेवल्यामुळे व शेवटाकडे त्याचं रहस्योद्घाटन केल्यामुळे तो सामान्य पातळीवर राहिला आहे. दाढीचे खुंट वाढलेले जॉन बिस्वास (अमिताभ बच्चन) हे कोलकात्याच्या पोलीस स्टेशनमध्ये दररोजच्या शिरस्त्याप्रमाणे त्यांच्या अंजेला रॉय या नातीच्या आठ वर्षांपूर्वीच्या अपहरण व खूनाच्या केसचं काय झालं विचारण्यासाठी बसलेत. सरिता सरकार (विद्या बालन) ही पोलीस अधिकारी त्यांच्या दररोज येण्याला कंटाळली आहे. ती त्यांना आठ वर्षांपूर्वी झालेल्या घटने...