व्यासपीठ

सॅमो हंगने शेवटचा सिनेमा दिग्दर्शित केला होता १९९७ मध्ये. त्यावर्षी त्याने दिग्दर्शित केलेले दोन सिनेमे आले होते. पहिला होता सॉय हकने सुरुवात केलेल्या वन्स अपोन अ टाइम ईन चायना मालिकेतला शेवटचा भाग वन्स अपोन अ टाइम ईन अमेरिका अँड चायना . त्यात जेट लीने वॉंग फे हंगचं पात्र परत एकदा निभावलं होतं. तर दुसरा होता जॅकी चॅनचा मि. नाईस गाय . त्यानंतर हंगने दिग्दर्शनातून अंग काढून घेतलेलं पण इतरांच्या सिनेमात कधी खलनायकाचे तर कधी सहकाऱ्याचे काम केले. शा पो लँगमधला खलनायक त्याने चांगला वठवला होता. त्यातील त्याची व डॉनी येनची किंवा विल्सन यिपच्याच ईप मॅन दोनमधली मारामारी त्यांच्या ८०-९० च्या सिनेमातल्या मारामारीची आठवण करून देणारी होती. इतर सिनेमात सहाय्यक भूमिकेत वावरल्यामुळे कदाचित दिग्दर्शनाला विषय मिळाला नसावा. एखाद्या चित्रप्रकारात वर्षानुवर्षे काम केलेल्या कलाकाराकडून त्याच प्रकारचा सिनेमा अपेक्षित असतो. इंगमार बर्गमनने हॉलीवूड ब्लॉकबस्टर जसं अपेक्षित नाही तसं हंगने मानवी नातेसंबंधावर आधारलेला सिनेमा अपेक्षित नाही. हंगचा हा सिनेमा काही प्रमाणात त्याच्या पूर्वीच्या अपेक्षा पूर...

घर ८५ ला घराचं बांधकाम चालू झालं. तेव्हा औसा रोडच्या परिसरात मोजकीच घरे होती. जुना औसा रोड लहान असल्यामुळे नवीन औसा रोड तयार केला होता. त्याच्या लगतच प्लॉट असल्यामुळे तिथेच घर बांधायला घेतलं वडिलांनी. पहिल्यांदा बोर घेतला. ३५ फुटांवर पाणी लागलं. इतक्या वरच्या पातळीवर पाणी लागल्यामुळे अजून खूप खोल जायची गरज नाही म्हणून फक्त ११० फुटांपर्यंत बोर घेण्यात आला. घराचं बांधकाम झाल्यावर त्याच्यावर मोटर बसवण्यात आली. बांधकाम पूर्ण झालं. चार खोल्या, संडास-बाथरूम इतकंच बांधलं होतं. तेव्हा लोड बेअरिंगचे बांधकाम करणं सर्रास व स्वस्त असायचं. आमचं घर पण तशाच पद्धतीने बांधलेलं होतं. दोन खोल्यांची जागा सोडून उर्वरित जागेत बांधण्यात आलं. ८६ साली वास्तुशांती करून गृहप्रवेश केला. आजूबाजूला घरांची संख्या कमी असल्यामुळे बोरचे प्रमाण सुद्धा कमी होते. त्यामुळे पाण्याचा उपसा कमी व उपलब्धता भरपूर होती. सबमर्सिबल पंपसेट बसवलेली बोर तेव्हा पाऊस मोठ्या प्रमाणात पडायचा. एल निनो व ला निनोचे परिणाम दिसायला अजून अवकाश होता. त्याचा फायदा उन्हाळ्यात बोरला पाणी राहण्यासाठी व्हायचा. आजूबाजूला घरांची संख्या हळ...

1. ही एक जुनी बातमी . पाच वर्षांपूर्वीची. आज एका निमित्ताने याची आठवण झाली. लातूरच्या निखील गटागट नावाच्या मुलाने आपलं अपहरण झालंय व चोरट्यांनी जवळचे साठ हजार रूपये, मोबाईल, लॅपटॉप चोरून चोप देऊन वाशी पुलावरून पाण्यात टाकले असं पोलिसांना सांगितलं. तो पुण्यात सीओइपीला तिसऱ्या वर्षाला होता. पोलिसांनी पुण्यातली केस म्हणून पुणे पोलिसांकडे सुपूर्द केली. त्यांनी त्याला मार लागलंय म्हणून लातूरला पाठवलं. तोपर्यंत त्याचं अपहरण झालंय पण तो वाचलाय हे घरच्यांना कळलं. काही दिवसांनी पोलिसांनी परत एकदा चौकशीसाठी त्याला बोलावलं. त्यानं सांगितलेल्या घटनात संगती लागत नव्हती म्हणून त्यांनी त्याला विचारलं तो क्लासेस का अटेंड करत नाही व पाचव्या-सहाव्या सेमिस्टरचे रिझल्ट्स पण सांगितले.  तेव्हा त्याने आपण खोटच सांगितलंय असं कबूल केलं. तसेच हा सगळा बनाव त्यानेच रचलाय असंही कबूल केलं. इंजिनिअरिंगच्या तिसऱ्या वर्षात तो नापास झाला होता व त्याला अभ्यासक्रम झेपत नव्हता. त्या दरम्यान इंग्रजी क्राईम थ्रिलर्स वाचायची सवय लागली होती. ते वाचून आपणही लेखक व्हावे असं त्याला वाटायला लागलं. पण घरच्यांच्या अपेक्षा पूर...

आज लोकसत्तेच्या पहिल्याच पानावर ही बातमी वाचली. यात आश्चर्य वाटण्यासारखं काहीही जाणवलं नाही. लोकसत्तेला का त्यात वेगळेपणा दिसून आला काय माहिती. कदाचित कधीकाळी लातूर पॅटर्नमुळे इथल्या विद्यार्थ्यांचं नाव महाराष्ट्रात आदरानं घेतला जात होतं म्हणून असेल कदाचित. ही मुलं खरंच हुशार असतात का (हुशारी कशावरून जोखतात त्याचं त्यांनाच माहित.) याची चौकशी या पेपरने केलेली ऐकिवात नाही. तरीही कॉपीचा लातूर पॅटर्न असं हेडिंग देऊन किती शर्मानक बात है अशा पद्धतीचं वगैरे त्यात लिहिलेलं आहे. ‘गुणवत्तेचा’ (परीक्षेत भरमसाठ मार्क्स घेणे जर गुणवत्ता असेल तर धन्यच गोष्ट आहे.) लातूर पॅटर्न निर्माण करून राज्यातून इथे स्थलांतरित व्हायला लोकांना भाग पाडलं होतं म्हणे. पण एकूणच ही बातमी वाचून बऱ्याच वर्षांपूर्वीचे काही किस्से आठवले.  वर्ष : १९९६ परीक्षा : १० वीची स्थळ : देशिकेंद्र विद्यालय, लातूर या वर्षी मी दहावीत होतो. वरील शाळेत वार्षिक परीक्षेचा नंबर आलेला. लातूर पॅटर्नचा भरभराटीचा काळ. मी ज्या वर्गात बसलो होतो त्याच वर्गात सदानंद प्राथमिक व माध्यमिक विद्यालय, लातूरचे विद्यार्थी होते. ...