व्यासपीठ

कविता महाजन या गांभीर्याने लेखन करणाऱ्या लेखिका आहेत. त्यांच्या ब्र आणि भिन्न या दोन कादंबऱ्या वाचकांच्या आणि समीक्षकांच्या पसंतीस पडल्या आहेत. खासकरून ब्र तर सर्वांची आवडती कादंबरी ठरली. बऱ्याचदा चर्चेत आणि स्त्री वाचकांच्या बोलण्यात आपण त्यातल्या प्रफुल्लाशी रिलेट झालो आहोत असा अभिप्राय येतो.  त्यानंतरची भिन्न एड्स आणि त्या अनुषंगाने समाजाचा उभा छेद दाखवणारी कादंबरी बरीच चर्चिली गेली. नुकतीच प्रकाशित झालेली ठकी आणि मर्यादित पुरुषोत्तम ही कादंबरी सिनेमा-नाटकात काम करणाऱ्या स्त्रीचं आत्मचरित्र असणारी कादंबरी आहे. पद्मजा सप्रे असं नायिकेचं नाव. ती लहानपणापासून सिनेमा-नाटकात कामं करत आली आहे. परिस्थितीमुळे तिला पहिल्यांदा सिनेमात काम मिळते. त्यामुळे तिचं घर उभं राहणार असतं. समोर येईल त्या परिस्थितीला तोंड देत पद्मजा आयुष्य जगते. पुढे तिला कुठल्याही पुरुषापासून सुख मिळत नाही म्हणून ती एकट्याने एका मुलीला जन्माला घालते. तिचं पालनपोषण करून स्वतःसारखी स्वतंत्र विचाराची स्त्री बनवते. जन्म दिलेली आई त्रास देते म्हणून समाजाचा रोष पत्करून तिला एका फ्लॅटमध्य...

"काका, माझ्यावर विश्वास ठेवा. तिथं काहीतरी कॉन्स्पीरसी चालू आहे. ," तो मुलगा काकूळतीला येउन म्हणाला. अंगात टी-शर्ट, जीन्स, पायात आदिदासचा शूज घातलेले. "मला उल्लू नको बनवू. या आधीसुद्धा मी तुला म्हणालो होतो. ," इन्स्पेक्टर कदम जरबेने म्हणाले. दुपारच्या कडकडीत उन्हात जिल्हा परिषदेसमोर सुमोत त्यांचं बोलणं चालू होतं. "मी तुम्हाला कसं पटवून देऊ? ," वैतागून तो म्हणाला. सुमोच्या बाहेर त्याची नजर पार्क केलेल्या बाईकवर गेली. काहीतरी क्लिक झाल्यासारखं त्याने इन्स्पेक्टरकडे  मान वळवली. "हे बघा, त्या माणसाचं कार्ड. ," त्याने वॉलेटमधून एक व्हिजिटिंग कार्ड काढून त्यांच्यासमोर धरलं. इन्स्पेक्टर कदमनी ते हातात घेतलं. त्यावर लिहिलेलं होतं. निलेश माळी एरिया मनेजर इंडिया अर्थमुव्हर्स प्रा. लि., लातूर. सोबत त्याचा मोबाईल आणि ऑफिसचा नंबर. कदमनी लागलीच मोबाईल नंबर डायल केला. धीस नंबर डज नॉट एक्झिस्टस असा संदेश यायला लागला. तसाच ऑफिसचा नंबर डायल केला. हा नंबर उपलब्ध नाही असं मराठीतून सांगण्यात आलं. आश्चर्यचकित होऊन त्यांनी मोबाईल खिशात ठेवला. "तुला हे कार...

सन १९९५-९६ मध्ये मी दहावीला होतो. प्रकृती तोळामासा असल्यामुळे वडिलांनी शाळेला व ट्युशन-क्लासला जाण्या-येण्यासाठी ऑटो लावला. साधारण डिसेंबरपर्यंत ऑटो होता. नंतर प्रकृतीत थोडीशी सुधारणा झाली म्हणून तो बंद केला. वार्षिक परीक्षेच्यावेळी सायकलवर परीक्षेला जाण्याचा त्रास होईल म्हणून परत त्या ऑटोवाल्याला बोलवायला त्याच्या घरी गेलो. त्याचं घर लातुरात जुन्या औसा रोडवर मराठवाडा ग्रामीण बँकेच्या जवळ होतं. घरासमोर सायकल लावून एका छोट्या दरवाज्यातून बोळकंडीवजा जागेतून आत गेलो. समोर दोन मध्यमवयीन बायका बोलत बसल्या होत्या. त्यातल्या एकीला ऑटोवाल्याला घरी पाठवून द्या म्हणून सांगितलं. तिनं माझं नाव विचारलं. मी सांगितल्यावर ती चटकन म्हणाली, "म्हणजे बामनाच्या घरी का?" तेव्हा काय उत्तर दिलं ते आठवत नाही पण तिचं अगदी सहज जातीबद्दल बोलणं मनात रुतून बसलं. घरी आल्यावर वडिलांना घडलेलं सांगितलं. ते म्हणाले हे असंच आहे. आजकाल ब्राम्हणांविरुद्ध असंच बोललं जातं. मला हे असंच बोललं जातं वाक्य आजही खटकतं. ब्राह्मण जातीत जन्मलो म्हणजे नक्की काय केलं ते कळत नाही. तसेच इयत्ता चौथीत असताना संत नामदेवांन...