व्यासपीठ

चरित्रपट किंवा कुठल्याही गंभीर विषयावर सिनेमा लिहिताना त्यातील वादग्रस्त मुद्दे बाजूला ठेवूनच लिहायला हवेत असा एक गैरसमज आपल्या इथे आहे. त्यामुळेच उडता पंजाबसारख्या सद्यस्थितीवर आधारित सिनेमाला विरोध करताना अनावश्यक मुद्द्यांची चर्चा केली जाते. प्रसंगी बंदी घालण्याची भाषा केली जाते. आक्षेपार्ह गोष्टी काढून टाकव्यात म्हणून बालिश सूचना केल्या जातात. राजकीय दबावतंत्राचा वापर केला जातो. खरंतर हे आपल्या समाजातूनच येतं जिथे प्रतिमा संवर्धन ही इतर कुठल्याही गोष्टींपेक्षा जास्त महत्वाची. लहानपणापासून याचे बाळकडू दिले जातात किंवा लहान मुले याच वातावरणात वाढत असल्यामुळे आजूबाजूला बघूनच शिकतात. हयातभर प्रतिमा संवर्धन करण्यातच या संस्कृतीतल्या लोकांची ऊर्जा खर्ची होते. त्यामुळे सिनेमासारख्या माध्यमातून जेव्हा चरित्रपट येतात तेव्हा किमानपक्षी त्रयस्थ भूमिकेतून मांडत असणारा विषय त्याच्या सर्व पदरानिशी येणं अपेक्षित आहे. एम. एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी हा चरित्रपट त्याला अपवाद ठरत नाही. रांचीमध्ये जन्मलेला महिन्द्रसिंग धोनी (सुशांत सिंग राजपूत) हा पानसिंग धोनी (अनुपम खेर) यांचा मुलगा शाळ...

पंच्याहत्तर साली शोले व आणीबाणी एकाच वर्षी आले. आणीबाणीने स्वातंत्र्योत्तर भारताच्या नेहरूंच्या स्वप्नाला तिलांजली देऊन भारत सार्वभौम प्रजासत्ताक झाला हे दाखवून दिलं. त्याच्या दोन वर्षांपूर्वी आलेल्या जंजीर मधील इन्स्पे क्टर विजयने अंग्री यंग मॅन ही नवी प्रतिमा भारतीय नायकाला दिली. सुडानी पेटलेला नायक तेव्हा उचलला गेला तो स्वातंत्र्योत्तर काळात आजूबाजूच्या परिस्थितीत झालेल्या बदलांमुळे किंवा एका देशाची वाटचाल कुठे होत चालली आहे याचा भ्रमनिरास झाला असल्यामुळे असेल पण पॅन इंडिअन प्रभाव असणारा हिंदी व्यावसायिक सिनेमा त्याच्या ठरलेल्या साच्यातून बाहेर आला. शोले ने ब्लॉकबस्टर सिनेमा व दररोजच्या आयुष्यात त्याचे परिणाम काय असतात हे आणीबाणीप्रमाणेच दाखवून दिलं. त्याचबरोबर हम जहाँ खड़े होते हैं लाईन वहीँ से सुरु होती है असे संवाद असणारे सिनेमे येत गेले. ऐंशीच्या दशकाच्या मध्यात या प्रतिमेला गोंजारणं कमी व्हायला लागलं. नव्या नायक-नायिकेच्या प्रतिमेची गरज भासायला लागली होती. आणीबाणीमुळे आलेलं नैराश्य कमी झालं होतं. अंग्री यंग मॅन भूमिका हिट होत होत्या व मधल्या काळात समांतर सिनेमाने च...