व्यासपीठ

मराठी सिनेमात शहराला केंद्रस्थानी ठेवून कथानक दाखवणारे सिनेमे तसे कमीच आहेत किंवा नाहीतच म्हणायला हरकत नाही. मुंबई महानगराची कहाणी सांगणारे हिंदी सिनेमे बनवले असले तरी तिच्या अंतरंगात शिरून त्यातील वृत्ती-प्रवृत्तीवर प्रहार करणारे किंवा तिची रोमँटिक बाजू दाखवणारे असंख्य येत असतात किंवा आहेत. पण इतर शहरांना त्यांचं व्यक्तिमत्व असतं. त्यांचा इतिहास असतो. तिथे वास्तव्य करणाऱ्या व्यक्तींच्या आयुष्याचा आयाम वेगळा असतो. काही गोष्टी सर्वत्र सारख्याच असतात उदा. कोलगेट पेस्ट. तरीही त्या ठिकाणचं स्थान माहात्म्य असतं ते त्या त्या ठिकाणालाच लागू होतं. उदा. पुणे शहर. पुणे शहराबद्दल खूप काही सांगावं लागू नये इतकं ते मराठी/भारतीय भावविश्वाशी जोडलं गेलं आहे. कधी जर्मन बेकरीत बॉम्बस्फोट होण्याच्या तर कधी भांडारकर संस्थेवरच्या हल्ल्याने किंवा कधी ते अतिरेक्यांचं स्लीपर सेल असण्याच्या कारणाने किंवा सांस्कृतिक राजधानी असं बिरुदावली मिरवण्याच्या किंवा ऐतिहासिक काळापासून महत्वाच्या असंख्य घटनांचा साक्षीदार असण्याच्या निमित्ताने. सचिन कुंडलकर दिग्दर्शित राजवाडे अॅण्ड सन्स हा सिनेमा वर्तमानकालीन पुण्याच्य...

पुढच्या वर्षीच्या पहिल्या महिन्यात नवव्या व सोळाव्या दिवसाच्या दरम्यान पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव भरत आहे. या निमित्ताने मी २००७ साली हजेरी लावलेल्या पिफची आठवण झाली. त्यावेळी सर्व डेलिगेट्सना दिलेली चित्रपट माहिती पुस्तिका मी जपून ठेवली आहे. लातुरात असताना पेपर, साप्ताहिक, मासिक आणि दिवाळी अंकात सिनेमा विषयी अन् फिल्म फेस्टिवलबद्दल खूप वाचण्यात यायचं. दूर एका छोट्याश्या शहरात राहत असल्यामुळे तिथनं फिल्म फेस्टिवलला येणं परवडायचं नाही. त्यामुळे लेख वाचून सिनेमा कसा असेल याचे आडाखे बांधायचो. पण एमएसाठी पुण्यात आल्यावर पिफ अटेंड करायचं असं ठरवलं होतं. पैशाची नेहमीची अडचण होती पण विद्यार्थ्यांसाठी कॉलेज आयडीवर पासेस मिळायचे. मग मनाचा हिय्या करून हॉटेल प्रतीकमधून डेलिगेट पास घेतला आणि एका अद्भुत अनुभवाची सुरुवात झाली. सिनेमा बघण्याचा माझा दृष्टीकोन जसा बदलला तशी नजर बदलली. लातुरात फक्त आणि फक्त हिंदी-मराठी व्यावसायिक सिनेमे बघण्यात पाव आयुष्य गेलं त्याला या निमित्ताने जबरदस्त तडा दिला. ओंजळभर असणारी माझी सिनेमा विषयीची जाण एकदम जागतिक अन् पसाभर झाली. नसलेला पदर फाटून जाईल असे ...